İzmir Bayraklı’da Yapı Hasarı ve İnşaat Bilirkişi Raporu

30 Ekim 2020'de Sisam (Samos) açıklarında meydana gelen deprem İzmir'de 117 kişinin hayatını kaybetmesine yol açtı. Yıkım ve ağır hasar, özellikle Bayraklı'nın kalın alüvyon zemin üzerindeki mahallelerinde yoğunlaştı. Bayraklı'daki yapı hasarı dosyalarında zemin, proje ve uygulama kusurlarını birbirinden ayırmak bu nedenle ayrı bir önem taşır.

2020 depremi ve Bayraklı'nın zemin koşulları

TMMOB'un deprem sonrası hazırladığı ilk değerlendirme raporuna göre, il genelinde farklı ilçelerde hasar görülse de yıkımlar ve ağır hasarlar Bayraklı'nın kalın alüvyon tabakalarının bulunduğu bazı mahallelerinde yoğunlaştı. Yumuşak zeminler deprem dalgalarını büyütebildiği için aynı depremde farklı zeminlerdeki benzer binalar çok farklı davranabilir. Bayraklı aynı zamanda İzmir'in yeni iş merkezi olarak yüksek yapıların yükseldiği bir ilçedir; bu yapılarda zemin etüdü ve temel tasarımı özellikle önemlidir.

Bayraklı dosyaları hangi adliyede görülür?

İzmir Adliyesi, Bayraklı'da Çınarlı Mahallesi'nde bulunur ve Bayraklı'daki dosyalar burada görülür. Yapı hasarına ilişkin tazminat davaları, tarafların sıfatına göre asliye hukuk, asliye ticaret veya tüketici mahkemesinde açılır. Kamu kurumlarının sorumluluğuna ilişkin talepler ise idari yargı yoluna tabi olabilir.

Deprem hasarında kusur nasıl ayrılır?

Depremde hasar gören bir binada bilirkişi, hasarın yalnızca depremin şiddetinden mi, yoksa yapıdaki kusurlardan mı kaynaklandığını araştırır. İncelenen başlıca kusur kaynakları:

• Zemin etüdü: Zemin etüdü yapılmış mı ve sonuçları temel tasarımına yansıtılmış mı?
• Proje: Taşıyıcı sistem, binanın yapıldığı tarihte yürürlükte olan deprem yönetmeliğine uygun tasarlanmış mı?
• Uygulama: Beton dayanımı, donatı miktarı ve detayları projeye uygun mu? Karot ve donatı tespiti bu sorunun cevabını verir.
• Sonradan yapılan değişiklikler: Taşıyıcı kolon veya perde kesilmiş, kat ilave edilmiş mi?

Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2019 başından beri yürürlüktedir; daha eski binalar, yapıldıkları dönemin yönetmeliğine göre değerlendirilir.

Onarım mı, yeniden yapım mı?

Hasar tespitinde az, orta ve ağır hasar ayrımı yapılır. Orta hasarlı binalarda güçlendirme ile kullanıma devam etmek mümkün olabilir; bilirkişi güçlendirmenin teknik olarak uygun olup olmadığını ve maliyetini, binanın yeniden yapım maliyetiyle karşılaştırarak değerlendirir.

Hazırlanması gereken belgeler

• Yapı ruhsatı, onaylı mimari ve statik projeler
• Zemin etüdü raporu
• Deprem sonrası hasar tespit belgeleri
• Karot ve donatı tespit raporları
• Binada sonradan yapılan değişikliklere ilişkin belgeler

İlgili sayfalar

Konunun genel çerçevesi için ilgili rehbere, kapsam ve süreç için hakediş, metraj ve kusurlu imalat incelemesi sayfasına, şehir genelindeki inşaat ve mühendislik dosyaları için İzmir sayfasına bakabilirsiniz.

Kaynaklar

• TMMOB İzmir depremi ön raporu
• Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı
• İzmir adli yargı faaliyet raporu

Son gözden geçirme: 8 Ekim 2026. Yargı çevreleri ve mevzuat değişebilir; bu içerik hukuki danışmanlık veya resmi bilirkişi raporu değildir.

Sık sorulan sorular

Depremde yıkılan binada müteahhit sorumlu tutulabilir mi?

Binada proje veya uygulama kusuru varsa sorumluluk gündeme gelebilir. Bilirkişi hasarın depremin şiddetinden mi, yapı kusurundan mı kaynaklandığını ayırmaya çalışır.

Eski bir bina hangi yönetmeliğe göre değerlendirilir?

Genellikle yapıldığı tarihte yürürlükte olan yönetmeliğe göre. Güncel yönetmelikle karşılaştırma ise güçlendirme ihtiyacını göstermek için yapılabilir.

Bayraklı'daki bir yapı hasarı davası nerede görülür?

İzmir Adliyesi Bayraklı'dadır. Görevli mahkeme tarafların sıfatına ve uyuşmazlığın türüne göre değişir.

İlk başvuruda evrak yüklemek zorunlu değildir; inceleme kapsamı dosyadaki belgelerle birlikte belirlenir.