Mali Müşavirlik bilirkişiliği nedir?
Mali bilirkişilik; defter–belge incelemesi, vergi uyuşmazlıkları, konkordato projeleri, ortaklar arası cari hesap ihtilafları, şirket değerlemeleri ve YMM tasdik raporlarını kapsar. Tek düzen hesap planı, TFRS/VUK ve KDV mevzuatına göre teknik tespit yapılır.
Kapsam ve hukuki dayanak
Vergi Usul Kanunu, Türk Ticaret Kanunu m.515–566 (defter ve belgeler), İcra İflas Kanunu m.286 vd. (konkordato), 3568 sayılı SMMM ve YMM Kanunu, Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TFRS).
Mali Müşavirlik bilirkişiliğini hangi profesyonel meslek grupları icra eder? Sertifikalı SMMM, YMM ve sermaye piyasası lisanslı değerleme uzmanları. Bağımsız denetçi belgesi olan profesyoneller karmaşık dosyalarda öne çıkar.
Tipik dava ve rapor türleri
Mali Müşavirlik bilirkişisinin Türkiye genelinde görev aldığı başlıca uyuşmazlıklar:
Defter ve belgelerde sahte fatura tespiti
KDV indirimi reddedilen mükellef için VUK m.359 ışığında alış–satış akışları, banka kayıtları ve stok hareketleri ile faturanın gerçek bir teslime dayanıp dayanmadığı tespit edilir.
Ortaklar arası cari hesap ve hak edilmiş kâr ihtilafları
Ortaklar cari hesabındaki hareketlerin ortaklığa borç mu kâr payı mı olduğu, nakit akış tablosuna göre çıkarılır.
Konkordato projesi ve borç ödeme planı
İİK m.286 vd. uyarınca borç vadelendirme önerisinin makul olup olmadığı; nakit akışı ve hisse devri yoluyla tahsil kapasitesi analiz edilir.
Şirket değerleme (alım–satım, miras, boşanma)
Net aktif değer, indirgenmiş nakit akışı ve emsal şirket çarpan yöntemleri ile şirketin piyasa değeri çıkarılır.
İşçi alacağı dosyalarında ücret hesabı
İş hukuku ile ortak çalışmada SGK hizmet dökümü, banka maaş ödemeleri ve bordrolar karşılaştırılarak fazla mesai/yıllık izin/kıdem alacağı çıkarılır.
Süreç nasıl ilerler?
Aşağıdaki adımlar, mali müşavirlik bilirkişilerimizin standart iş akışıdır.
- 01
Defter ve mali tablo derlemesi
Yevmiye, defter-i kebir, envanter ve mali tablolar; KEP'le veya fiziki olarak temin edilir. Eksik dönem varsa mahkemece istenir.
- 02
Belge–kayıt karşılaştırması
Faturalar, banka ekstreleri, çek/senet hareketleri ile yevmiye kaydı eşleştirilir. Cari hesap mutabakatları gözden geçirilir.
- 03
Hesap ve hesap özetleri
Tartışmalı kalemler, dönem sonu adat, vade farkı veya iskonto ile yeniden hesaplanır. Şirket değerlemelerinde nakit akış projeksiyonu yapılır.
- 04
Mütalaa ve karar destekleri
Sonuçlar tablo halinde sunulur. Mahkemeye sunulan rapor, gerekçe ve mevzuat referanslarıyla birlikte hazırlanır.
Hangi belgeleri hazırlamalısınız?
Bilirkişiye dosya teslim ederken aşağıdaki belgeler süreci kısaltır:
- Yevmiye defteri, defter-i kebir, envanter defteri
- Mali tablolar (bilanço, gelir tablosu, nakit akım)
- Tartışmalı dönemin tüm faturaları
- Banka ekstreleri ve çek/senet kayıtları
- SMMM/YMM önceki raporları (varsa)
- Sözleşmeler, mutabakat formları
Süre ve ücret rehberi
Tek dönemli kapsamlı bir defter incelemesi 7–14 iş günü; konkordato projeleri ve şirket değerlemeleri genellikle 21–30 iş günü sürer.
Defter incelemesi 5.000–15.000 TL bandında, şirket değerlemesi 15.000–60.000 TL aralığında değişir. Şirket büyüklüğü, hesap sayısı ve dönem aralığı belirleyici.
Yukarıdaki rakamlar yaklaşık değerlerdir; nihai fiyatı uzmanın teklifi belirler ve ödemeniz teslim alana kadar emanette kalır.