Teknik ayrıştırma · kaynak yazı
Dosyada hangi veriler ve yöntemler kontrol edilir?
Sahte fatura iddiasında mali bilirkişi incelemesi, faturanın sistemde görünmesinden daha geniştir. Faturayı düzenleyen ve alan işletmenin ticari faaliyeti, mal veya hizmetin gerçekten sunulup sunulmadığı, sevk ve stok hareketi, banka ödemesi, sözleşme ve muhasebe kayıtları birlikte değerlendirilir. Faturanın yalnızca biçimsel varlığına veya tek bir vergi tespitine dayanmak yerine, işlemin gerçekliği ve kayıt zincirini teknik olarak ortaya koymak. Bir belgenin e-fatura sisteminde bulunması tek başına mal teslimini veya hizmet ifasını kanıtlamaz; aynı şekilde bankadan ödeme yapılması da işlemin bütün unsurlarını kendiliğinden doğrulamaz. Rapor; birbirini destekleyen, çelişen veya eksik kalan göstergeleri ayrı ayrı göstermeli ve teknik bulguyu hukuki nitelendirmeden ayırmalıdır. İncelemede fatura tarihi ile sipariş, sevk, teslim, stok girişi, banka ödemesi ve beyannamedeki kayıtların zaman sırası kontrol edilir. Hizmet alımlarında personel, kapasite, sözleşme, çıktı ve teslim kanıtı; mal alımlarında ise miktar, taşıma, depo, üretim veya yeniden satış zinciri önem kazanabilir. Avukat, dosyadaki her faturayı “gerçek” veya “sahte” şeklinde iki seçeneğe sıkıştırmamalıdır. Bilirkişiden fatura bazında düzenleyen, alıcı, tarih, tutar, KDV, ödeme, teslim, stok ve karşı kayıt durumunu içeren bir inceleme tablosu istenmesi; itirazın denetlenebilir olmasını sağlar. Şirket veya ilgili kişi, orijinal e-fatura dosyalarını, ticari defter beratlarını, banka kayıtlarını, sevk belgelerini, depo/üretim kayıtlarını ve yazışmaları değiştirmeden saklamalıdır. Kayıtların sonradan topluca düzenlenmesi veya yalnızca ekran görüntüsü sunulması, zaman çizelgesinin kurulmasını zorlaştırır. E-fatura ve e-arşiv kayıtlarının ticari defterdeki muhasebe kaydıyla karşılaştırılması Fatura konusu malın sevk, teslim, stok ve yeniden satış hareketinin incelenmesi Hizmet faturasının sözleşme, personel kapasitesi, çıktı ve banka ödemesiyle doğrulanması Düzenleyen ve alan işletmelerin aynı dönem ticari faaliyetleri ile kayıt zincirinin karşılaştırılması Vergi inceleme raporu, savunma, defter kayıtları ve banka hareketleri arasındaki farkların ortaya konulması İddia konusu faturaları tarih, taraf ve tutar bazında listeleyin. Faturaları defter, beyanname, banka ve e-belge kayıtlarıyla eşleştirin. Mal veya hizmetin teslimini gösteren sevk, stok, üretim ve çıktı kanıtlarını ayırın. Çelişen kayıtları fatura bazında tabloya yazın; genel kanaat yerine somut bulgu isteyin. Raporun teknik bulguları ile hukuki değerlendirmeyi birbirinden ayrı kontrol edin. İddia konusu e-fatura/e-arşiv dosyaları ve berat kayıtları Yevmiye, kebir, envanter ve ilgili hesap ekstresi Sevk irsaliyesi, teslim tutanağı, stok giriş-çıkış ve üretim kayıtları Banka dekontları, ödeme talimatları ve cari hesap mutabakatları Sözleşme, sipariş, teklif, yazışma, vergi inceleme raporu ve savunmalar E-faturanın sistemde bulunmasını tek başına teslim kanıtı saymak Banka ödemesini mal veya hizmetin bütün unsurlarını doğrulayan tek veri kabul etmek Stok, sevk ve üretim kapasitesini incelemeden fatura hakkında kesin sonuç yazmak Vergi inceleme raporundaki hukuki nitelendirmeyi teknik bulgu gibi tekrarlamak Fatura bazındaki farklılıkları toplu bir tutar içinde görünmez hale getirmek Sahte fatura iddiasında mali bilirkişi neye bakar? E-belge, defter, banka, sevk, stok, sözleşme ve ticari faaliyet kayıtlarının birbirini destekleyip desteklemediğine bakar. E-faturanın sistemde kayıtlı olması işlemi kesin kanıtlar mı? Hayır. Belgenin varlığı ile mal veya hizmetin gerçekten teslim edilmesi ayrı teknik sorulardır. Hizmet faturasında mal teslimi gibi stok aranır mı? Hizmetin niteliğine göre stok yerine sözleşme, personel kapasitesi, çıktı, teslim ve ödeme kayıtları incelenebilir. Mali bilirkişi raporunda hangi tablo bulunmalı? Her fatura için taraf, tarih, tutar, kayıt, ödeme, teslim, stok veya hizmet kanıtı ve eksik belge durumunu gösteren bir tablo yararlıdır. Bu kaynağın ilk ayrım noktası E-fatura ve e-arşiv kayıtlarının ticari defterdeki muhasebe kaydıyla karşılaştırılması; bu soru, teknik incelemenin hangi olguyu ve hangi belgeyi cevaplaması gerektiğini sınırlar. İddia konusu faturaları tarih, taraf ve tutar bazında listeleyin. adımı, İddia konusu e-fatura/e-arşiv dosyaları ve berat kayıtları kaydının olay tarihi ve kapsamıyla birlikte okunmasını gerektirir; tek başına sonuç cümlesi yeterli değildir.